منفیترین تراز تجاری خاورمیانه و عدم اجرای حتی یک پروژه زیرساختی در ۱۴ ماه گذشته
صرفاً جهت اطلاع وزیر اقتصاد؛ منطقه آزاد چابهار؛ ۱۴ ماه بدون معاون اقتصادی و معاون عمرانی
تجارت جهانی: اگر بخواهیم وضعیت کنونی منطقه آزاد چابهار را در یک جمله خلاصه کنیم، شاید این عبارت گویاترین باشد: مهمترین منطقه آزاد لجستیکی ایران، ۱۴ ماه است که بدون دو معاون کلیدی اداره میشود و نتیجه آن، منفیترین تراز تجاری خاورمیانه است.
این گزارش را باید وزیر اقتصاد با دقت بخواند؛ چرا که آنچه در چابهار میگذرد، نه یک چالش معمول اداری، بلکه فروپاشی تدریجی یک فرصت استراتژیک ملی است.
میراث اشتباهات وزیر پیشین
پس از تغییر و تحولات دولت چهاردهم، اشتباهات پیدرپی عبدالناصر همتی، وزیر پیشین اقتصاد، در انتخاب برخی مدیران عامل مناطق آزاد، زخمهایی بر پیکر این مناطق وارد کرده که التیام آنها به زمان و اراده جدی نیاز دارد. چابهار اما از همه جاهای دیگر بیشتر آسیب دیده است.
منطقهای که با موقعیت بینظیرش در دروازه اقیانوس هند و کریدور شمال-جنوب، سالها به عنوان کلید طلایی توسعه جنوبشرق کشور و پل ارتباطی ایران با بازارهای آسیای مرکزی و جنوبی شناخته میشد، حالا در سکوتی سنگین فرو رفته است.
نیمی از سازمان، بدون متولی
واقعیت تلخ اینجاست: منطقه آزاد چابهار در ۱۴ ماه گذشته نه معاون اقتصادی داشته و نه معاون عمرانی. این به معنای آن است که نیمی از معاونتهای اصلی این سازمان بدون متولی واقعی ماندهاند.
اما داستان اینجا تمام نمیشود. نکتهای که کمتر به آن توجه شده این است که این معاونتها حتی سرپرست رسمی هم ندارند. شخص مدیرعامل، هر دو معاونت را همزمان به تصدی گرفته است؛ وضعیتی که از منظر قانونی محل ایراد جدی است. قانون، سرپرستی بیش از سه ماه را مجاز نمیداند و حداکثر آن را شش ماه تعریف کرده است. حال آنکه ۱۴ ماه گذشته و هیچ دستگاه نظارتی صدایش درنیامده است.
این بیتوجهی نهادهای نظارتی، خود یک معضل مستقل است که باید به آن پرداخته شود.
۱۴ ماه، صفر پروژه
شاید تکاندهندهترین بخش این گزارش، عملکرد عمرانی منطقه آزاد چابهار در ۱۴ ماه گذشته باشد؛ یا بهتر است بگوییم، فقدان کامل آن.
در این مدت، حتی یک پروژه زیرساختی جدید در چابهار آغاز نشده است. نه یک متر جاده، نه یک پروژه بندری، نه یک طرح صنعتی. همه چیز متوقف شده است. بدتر از آن، پروژههای عمرانی یک دهه اخیر که میراث سرمایهگذاریهای سنگین دولتهای پیشین هستند، همچنان نیمهکاره رها شده و خاک میخورند.
وقتی معاونت عمرانی سرپرست ندارد، وقتی مدیرعامل باید همزمان چندین کلاه بر سر بگذارد، نتیجهای جز این انتظار نمیرفت.
منفیترین تراز تجاری خاورمیانه
اگر ارقام اقتصادی را بخواهیم به میدان بیاوریم، وضعیت از آنچه تصور میشود نگرانکنندهتر است. تراز تجاری منطقه آزاد چابهار به منفی یک میلیارد دلار رسیده است. این رقم، چابهار را به منطقهای با منفیترین تراز تجاری در سراسر خاورمیانه تبدیل کرده است.
منطقه آزادی که قرار بود صادرکننده کالا و خدمات باشد، اکنون بیشتر وارد میکند تا صادر کند. منطقهای که باید مرکز ترانزیت کالاهای آسیای مرکزی میشد، حالا در منفیترین نقطه تراز تجاری منطقه ایستاده است. این شکست اقتصادی محصول مستقیم خلاء مدیریتی و غیبت معاون اقتصادی در ۱۴ ماه گذشته است.
پرحاشیهترین پروژه عمرانی؛ تقسیم زمین
در این میان، تنها اقدام عمرانی که نام چابهار را بر سر زبانها انداخته، نه یک پروژه توسعهای افتخارآمیز، بلکه ماجرای تقسیم زمین میان مدیرعامل و مدیران است. در شرایطی که هیچ پروژه زیرساختی آغاز نشده، اراضی ارزشمند این منطقه استراتژیک میان مدیران تقسیم شده است. این، پرحاشیهترین «پروژه عمرانی» چابهار در ۱۴ ماه گذشته است.
پیام روزنامه تجارت جهانی به وزیر اقتصاد
وزیر اقتصاد باید بداند که چابهار دیگر وقت ندارد. هر روز تأخیر در اصلاح ساختار مدیریتی این منطقه، به معنای از دست رفتن فرصتهای سرمایهگذاری، افزایش تراز منفی تجاری و ادامه رکود عمرانی است. تعیین معاون اقتصادی و معاون عمرانی متخصص و کارآمد، اولین و فوریترین گام است. چابهار این را میخواهد. ایران این را نیاز دارد.